Kontrol röleleri; gerilim, akım, faz sırası, sıcaklık ve seviye gibi büyüklükleri sürekli izleyerek elektrik sistemini arıza anında devreden çıkaran koruma elemanlarıdır. KRC Elektromarket kontrol röleleri kategorisinde ağırlıklı olarak Entes ürünleri, Siemens, Phoenix Contact ve Schneider markalarına ait 57 model bulunur. Endüstriyel pano, kompanzasyon, su tesisatı ve sokak aydınlatma uygulamaları için doğru kontrol rölesi seçimi, motor ve pano ekipmanlarının ömrünü doğrudan belirler. Kategorideki tüm kontrol röleleri CE, TSE ve DIN standartlarına uygun şekilde üretilir.
Kontrol röleleri, izlediği büyüklüğe göre farklı tiplere ayrılır. Her tip; ölçüm yöntemi, kontak yapısı ve kurulum mantığı bakımından birbirinden ayrışır. Tüm modeller IEC 60947-5-1 ve DIN EN normları kapsamında yardımcı kontrol cihazı sınıfında değerlendirilir, CE işaretli ve RoHS uyumlu üretilir. Gövde malzemesi alev yürütmez polikarbonat, kontak malzemesi gümüş alaşımıdır; bu üretim standardı endüstriyel ortamda uzun ömür sağlar.
Üç fazlı motorlarda faz sırasının yanlış bağlanması, motorun ters dönmesine ve mekanik aksamın zarar görmesine yol açar. Entes FR-02 kontrol rölesi, faz sırası bozulduğunda veya bir faz kaybolduğunda 1 C/O kontağı üzerinden devreyi yaklaşık 150 ms açma süresinde keser. 380V AC üç fazlı sistemlerde, özellikle vinç ve pompa panolarında sahada yaygın kullanılan kontrol röleleri arasında ön sıradadır. Cihaz boyutu yaklaşık 35 mm DIN ray gövdesindedir.
Faz sırası rölesi hangi durumlarda zorunludur?
Üç fazlı asansör, vinç, konveyör ve pompa motorlarında faz sırası rölesi zorunludur. Şebeke bakımı sonrası fazların yanlış bağlanması motorun ters yönde dönmesine ve ciddi mekanik hasara yol açabilir. Entes FR-02, faz sırası bozulduğunda yaklaşık 150 ms içinde çıkış kontağını açarak motoru korur.
Şebeke geriliminin belirlenen alt ve üst sınırın dışına çıkması durumunda devreye giren tiptir. Entes GKRC-03 ve DGRC01, ayarlanabilir alt-üst gerilim eşikleriyle ve %-10/+10 gerilim toleransı ile 230V AC tek faz veya 380V AC üç faz uygulamalarda hassas asistör, klima ve hassas elektronik kart kullanan panolarda görev yapar. Bu seri, IEC 61810 elektromekanik röle standardına uygun çıkış kontak yapısı sunar.
Aşırı yük, faz dengesizliği ve PTC sensör tabanlı sıcaklık koruması bir arada sunulur. Entes MKC-01, MKC-05 ve MKC-06P serisi; akım trafosu üzerinden motor akımını ölçer, PTC ucu motor sargısına bağlanır. Müşterilerimizin en çok tercih ettiği dalgıç pompa korumasında MKC serisi öne çıkar; sahada en sık karşılaşılan kuru çalışma ve sargı yanması arızaları bu kontrol rölesi ile büyük ölçüde önlenir.
MKC serisi motor koruma rölesi nasıl bağlanır?
MKC-05 ve MKC-06P modellerinde motor faz kabloları cihaz üzerindeki delikten geçirilir; akım trafosu rolünü cihaz gövdesi üstlenir. PTC sensör uçları motor sargısına seri bağlanır. Çıkış C/O kontağı kontaktör bobini ile seri bağlanarak arızada bobin enerjisi kesilir.
Entes LLS-02 sıvı seviye rölesi, üç adet daldırma elektrodu ile depodaki minimum-maksimum suyu okur ve pompayı tetikler. Entes FG-GÖZ fotosel, ortam ışığını izleyerek sokak aydınlatma kontaktörünü devreye alır. Entes TA-112 ise akım veya gerilimi 4-20 mA / 0-10 V çıkışına çevirerek PLC ve SCADA sistemlerine veri gönderir.
Kontrol rölesinin doğru seçimi; kontak yapısı, besleme gerilimi ve montaj formuna bağlıdır. Pratikte karşılaşılan en yaygın sorun, çıkış akımı yetersiz röle ile yüksek güçlü kontaktör tetiklemeye çalışmaktır. Doğru seçim için IEC 60947-5-1 ve emniyet devrelerinde EN 60204-1 makine emniyeti standartları referans alınmalıdır.
Standart kontrol rölelerinde 1 C/O (değiştirici) kontak bulunur ve genellikle 10A AC1 / 3A AC15 kontak yük sınıfında 250V AC anahtarlama kapasitesine sahiptir. Yüksek akımlı uygulamalar için Siemens 3SK1211 çıkış genişleme modülü kullanılır; bu modül EN 60204-1 kapsamındaki güvenlik rölesinin kontak sayısını artırır ve emniyet devrelerinde redundant yapı kurmayı sağlar.
Entes serisi kontrol rölelerinin büyük bölümü 230V AC besleme ile çalışır; üç faz izleme rölelerinde besleme doğrudan ölçülen üç fazdan alınır. Tipik tüketim 2-4 VA aralığındadır ve raya bindirilen kompakt 22,5 mm gövde formu, dar panolarda yer kaybı yaşatmaz. IEC 61810 ve DIN standardına göre belirlenen yalıtım sınıfı, endüstriyel ortamda uzun servis ömrü sağlar. Bu teknik özellik, kontrol röleleri seçiminde panodaki yer planlaması için kritik veridir.
230V AC ve 380V AC besleme gerilimi nasıl seçilir?
Tek faz uygulamalarda 230V AC beslemeli kontrol rölesi yeterlidir; özellikle ev ve küçük ticari panolarda standarttır. Üç fazlı endüstriyel sistemlerde 380V AC beslemeli faz koruma rölesi gerekir; bu modeller besleme gerilimini doğrudan izlenen üç fazdan alır ve ek nötr hattı gerektirmez.
GKRC-03 gibi gerilim koruma rölelerinde alt sınır 160-220V, üst sınır 230-280V arasında potansiyometre ile ayarlanır. Devreye girme gecikmesi 0,1-10 saniye seçilebilir; bu sayede kısa süreli gerilim çukurlarında röle gereksiz açma yapmaz. Açma süresi 150 ms civarında tutulduğunda hem koruma hızı hem işlem sürekliliği dengelenir.
Üç farklı koruma tipi sıkça karıştırılır. Aşağıdaki ayrım, doğru kontrol rölesi seçimini netleştirir.
Faz sırası rölesi yalnızca fazların bağlanma sırasını ve faz varlığını izler; gerilim seviyesini denetlemez. Gerilim koruma rölesi alt-üst gerilim eşiklerini izler ancak motor sıcaklığını ölçemez. Motor koruma rölesi ise akım, faz dengesizliği ve PTC sıcaklığı birlikte izleyen entegre çözümdür.
Klasik termik röle bimetal prensibiyle akıma göre açma yapar. Elektronik motor koruma rölesi ise mikroişlemci tabanlıdır, faz dengesizliğini milisaniye düzeyinde algılar ve PTC sensörü desteklediği için sargı sıcaklığına göre de koruma sağlar. Yalnızca sıcaklık üzerinden koruma için ayrı bir termistör rölesi tercih edilebilir.
Kontrol rölesi ile termik röle arasındaki fark nedir?
Termik röle bimetal teknolojisiyle yalnızca aşırı akıma karşı koruma sağlar ve mekanik bir elemandır. Kontrol rölesi ise elektronik tabanlıdır; gerilim, faz sırası, faz kaybı, akım ve PTC sıcaklığı gibi birden fazla parametreyi aynı anda izler. Hassas motor uygulamalarında elektronik kontrol rölesi daha güvenli koruma sunar.
Kontrol rölelerinin uygulama alanı, koruma ihtiyacı duyulan her elektrik panosunu kapsar.
Üretim hatlarında her motor çıkışına faz sırası ve motor koruma rölesi konulur. Elektrikçilerin tercih ettiği yapı; faz sırası rölesi + motor koruma rölesi + kontaktör üçlüsünden oluşur. Kontrol rölesi arıza algıladığında kontaktörün bobinini keser. EN 60204-1 makine emniyeti standardı, bu kombinasyonu üretim hatlarında zorunlu kılar.
Hidrofor ve dalgıç pompa sistemlerinde Entes LLS-02 sıvı seviye rölesi, depo dolduğunda pompayı durdurur, boşaldığında çalıştırır. Kuru çalışma koruması bu sayede sağlanır ve pompa motorunun yanması önlenir.
FG-GÖZ fotosel rölesi, akşam karanlığında aydınlatma kontaktörünü tetikler, sabah söndürür. Kompanzasyon panolarında ise reaktif güç kontrol rölesi kondansatör gruplarını devreye alır; gecikmeli açma için ayrıca zaman rölesi kullanılır.
Tüm kontrol rölesi tiplerine ve kontrol röleleri kapsamındaki geniş röle sınıflandırmasına Röle ana kategorisinden ulaşabilirsiniz.
TR − TL
